Neutelings Riedijk Architects

Writings

DE STRIPTEKENING

Inleidende tekst voor een uitgave over Striptekeningen en Architectuur van het Bouwfonds / november 1996
Willem Jan Neutelings

De architectuurtekening verhoudt zich tot de striptekening als een bruine boterham tot een glas goede wijn: beide zijn even voedzaam, maar de tweede geeft meer plezier en geestelijke verruiming. De architectuurtekening heeft altijd een onuitstaanbare droge serieusheid, lopende van de zogenaamde artist-impression, het banale van de glimmende aquarel uit de verkoopbrochure, tot en met de iso-exploded-views, de ondoorgrondelijke mystificaties van de conceptuele architect. De striptekening staat daar diagonaal tegenover met haar frisse en heldere beelden, haar humor en sfeer, haar capaciteit om ons met enkele eenvoudige lijnen naar Tibet, het Wilde Westen of Atlantis te verplaatsen.

Zegt een zinderend plaatje van het nachtelijke New York door Loustal niet meer over die stad dan de krachtigste wolkenkrabberschets van Raymond Hood? Is de klare lijn van Hergé niet veel beeldender dan de zachte watertinten van Frank Lloyd Wright? Doet de dynamiek van de modernistische stripomgevingen van Chaland de zwierigheid van Zaha Hadids deconstructivistische schilderijen niet verbleken? Waarin ligt dan toch het geheim van de striptekening? De doodsteek van de architectuurtekening is in ieder geval de uitvinding van het perspectief geweest, ergens in de renaissance. De dwingelandij van het verdwijnpunt maakte daarna elke tekening per definitie slaafs en ééndimensionaal. Door haar beperkte verbeeldingskracht heeft de perspectieftekening bovendien tijdenlang geleid tot een statische architectuur en stedenbouw van assen en symmetrie. De strip sluit echter aan bij een veel oudere, préperspectivische traditie, zoals die van de Egyptische hiërogliefen, de Perzische miniaturen of de middeleeuwse stadsgezichten. Ze heeft zich de vrijheid veroverd van de meervoudige ruimtelijkheid, met de technieken van de film, zoals tijd, sequentie, montage en kadrering. Niet voor niets is ze goed ingebed in de hedendaagse cultuur van de videoclip, de zapper, de rapper en de internetsurfer, waarin veelvormige gelijktijdigheid centraal staat. Zeker is ook dat de recente verschijning van de striptechniek binnen de architectuurtekening een direct verband houdt met de ontwikkeling van architectuur en stedenbouw in een richting van een permanent veranderende constellatie van gemonteerde fragmenten. De striptekening is het medium bij uitstek om dit weer te kunnen geven. De striptekening heeft bovendien nog een extra geheim wapen, waarmee ze de architectuurtekening met haar flauwe slagschaduwtrucjes kan overtroeven: een extra syntaxis van streepjes, wolkjes, spatjes en spiraaltjes, die objecten emoties en leven kunnen verschaffen.

Van jongs af aan ben ik gefascineerd geweest door de kracht van de striptekening en heb, eenmaal architect geworden, met wisselend succes getracht deze techniek in de architectonische representatie in te zetten. Ik hoop dan ook dat de verspreiding van deze portfolio bij velen de dorst naar meer zal opwekken, en dat in de toekomst de architectuur en haar tekeningen weer wat meer over de geest dan over het brood zal gaan.

Willem Jan Neutelings